/* /*]]-->*/ مقدمه همانطور که می دانید استخوان بندی بدن انسان از دو بخش اسکلت محوری (ََ (Axial Skeletonواسکلت اندامها (Appendiccular Skeleton) تشکیل شده است.اسکلت محوری شامل جمجه  (skull)، ستون مهره ای (vertebral Column) ، جناغ (sternum) ، دنده ها(Ribs) می باشد. اسکلت اندامها شامل استخوان اندام فوقانی (upper Limbs) ، استخوان اندام تحتانی (lower Limbs) است. به استخوان فوق ، استخوانچه های گوش میانی و استخوان لامی (Hyoid) نیز افزوده می شود. تعداد استخوان های بدن انسان 206 عدد می باشد که عبارتند از: جمجمه : 22 ، ستون مهره : 26 ، دنده ها : 24 ، اندام فوقانی : 64 ، جناغ : 1 ، لامی : 1 و استخوانچه های گوش میانی. ستون مهره ای VERTEBRAL COLUMN محور استخوان مرکزی بدن است.سبب انتقال وزن بدن به اندامهای تحتانی و از این طریق به زمین می گردد.این محور استخوانی در دوران جنینی از روی هم قرار گرفتن 33 مهره که با واسطه دیسک بین مهره ای به یکدیگر متصل اند تشکیل شده است. 7 مهره فوقانی به مهره های گردنی ، 12 مهره بعدی به مهره های سینه ای ، 5 مهره بعدی به مهره های کمری 5 مهره ما قبل آخر به مهره های خاجی و 4 مهره آخر به مهره های دنبالچه ای موسوم اند. در افراد بالغ ، 5 مهره خاجی به یکدیگر جوش خورده و استخوان واحدی را به نام استخوان خاجی (sacrum) و 4 مهره دنبالچه ای نیز به یکدیگر جوش خورده و استخوان دنبالچه (coccyx) را به وجود می آورند.در نتیجه تعداد مهره ها در افراد بالغ 26 مهره می باشد. طول ستون مهره ای به طور متوسط در آقایان 70 سانتیمتر و در خانمها 60 سانتیمتر است.دیسک های بین مهره ای 20% از کل طول ستون مهره ای را تشکیل می دهند. انحناهای ستون مهره ای  Curvatures of the vertebral column انحناها در ستون مهره ای جهت افزایش خاصیت ارتجاعی و مقاومت بیشتر ستون مهره ای است. 1) ستون مهره ای در صفحه ساژیتال شامل انحناهای اولیه و ثانویه است. الف ) انحناهای اولیه : در بدو تولد دیده می شود.دو انحنا با تقعر قدامی در ناحیه سینه و لگن در پنجمین ماه زندگی رحمی وجود دارد. ب ) انحناهای ثانویه : با تحدب قدامی در ناحیه گردن (در ماههای اول بعد از تولد هنگامی که نوزاد قادر به بلند کردن و نگهداشتن سر می شود) و ناحیه کمری (به دنبال تلاش برای ایستادن و بر روی دو پا قرار گرفتن) ایجاد می گردد. نکته: 1) تحدب بیش از اندازه ستون مهره ای به عقب در ناحیه سینه ای را کیفوز یا گوژپشت (Kyphosis) می نامند. 2) تحدب بیش از اندازه ستون مهره ای به جلودر در ناحیه کمری را لوردوز (Lordosis) می گویند. 3) در صفحه کرونال ، انحنائی خفیف و طرفی در ستون مهره سینه ای وجود دارد (به دلیل راست یا چپ دست بودن افراد) که چناچه بیش از حدمعمول باشد به آن اسکولیوز (scholiosis) گویند. ساختمان عمومی یک مهره هر مهره شامل یک جسم مهره ای در قدام و یک قوس مهره ای در (قوس عصبی) درخلف می باشد.از اتصال این دو بخش سوراخ مهره ای به وجود می آید. از روی هم قرار گرفتن سوراخهای مهره ای جمعا مجرای مهره ای به وجود می آید که جایگاه قرار گیری نخاع و پرده های آن می باشد. هر قوس مهره ای در زمان جنینی از دو نیم قوس راست و چپ تشکیل شده است.قسمت خلفی هر نیم قوس را تیغه (lamina) و قسمت قدامی آن را پایه (pedicle) نامیدند.لامیناهای راست و چپ در خلف با یکدیگر (در خط میانی) متصل می گردند و زائده خاری  (spinous process)را به وجود می آورند.این زوائد خاری در طول خط میانی پشت گردن و تنه قابل لمس می باشند.پایه ها به سطح خلفی فوقانی جسم مهره متصل اند.در بالا و پایین هر مهره بریدگی به نام بریدگی مهره ای فوقانی وتحتانی مشاهده می شود و بریدگی مهره ای کم عمق است اما بریدگی مهره ای تحتانی نسبتا عمیق می باشد.زمانی که جسم مهره هاتوسط دیسکهای بین مهره ای روی هم قرار می گیرند. بریدگی های مهره ای فوق در هر طرف تشکیل سوراخ بین مهره ای را می دهند.از طریق سوراخ های بین مهره ای عروق و اعصاب نخاعی می گذرند.در محل تلاقی لامینا وپدیکل در هر طرف سه زائده خارج می شود.یک زائده عرضی  (Transverse process)و دو زائده فوقانی وتحتانی (superior & inferior articular process) که جهتی عمودی دارد. زوائد مفصلی فوقانی وتحتانی برای مفصل شدن با مهره بالاتر وپایین تر می باشد.از روی هم قرار گرفتن مهره ها با واسطه دیسکهای بین مهره ای ستونی انعطاف پذیر برای بدن پدید می آید. مهره های گردنی  Cervical vertebrales هفت عدد می باشد که محور استخوانی گردن را تشکیل می دهد.مهره ای C6 تا C3 دارای مشخصات مشترکند و به آنها نمونه (Typic) گفته می شود.مهره های C1 و C2 و C7 دارای ویژگی های یکسانی هستند و به آنها غیرنمونه (Atypic) گفته می شود. در هر گروه نمونه و غیر نمونه دو مشخصه مشترک است: 1) سوراخ مهره ای نسبتا وسیع و سه گوش می باشد. 2) وجود سوراخ عرضی در قاعده زوائد عرضی مشخصات مهره های نمونه علاوه بر دو مشخصه فوق دارای زوائد خاری دو شاخه اند. مشخصات مهره های غیر نمونه اولین مهره گردنی  Atlas ، الف ـ  فاقد تنه و زائده خاری است. ب ـ  دارای دو توده طرفی است که از جلو و عقب توسط حلقه های استخوانی به هم متصل اند. ج ـ  رویه های مفصلی فوقانی با استخوان پس سری و رویه های مفصلی تحتانی با دومین مهره گردنی مفصل می گردند. دومین مهره گردنی Axis ، محوری است که حرکات چرخشی سر و استخوان اطلس حول آن انجام می گیرد ، به همین دلیل به نام مهره مهره محوری (Axis) نامیده می شود. الف ـ  از سطح فوقانی تنه زائده ای به طور عمودی بالا آمده شبیه به دندان بوده و زائده دندانی (Dense) نامیده می شود.در طرفین دنس دو صفحه مفصلی برای اتصال با اطلس وجود دارد. ب ـ  زائده های ضخیم و در انتها دو شاخه است. هفتمین مهره گردنی (C7) ، زائده خاری بلندی دارد که در انتها دو شاخه نیست و از روی پوست قابل لمس بوده و برجستگی مهره ای (vertebral prominence) نامیده می شود. مهره های سینه ای Thoracic vertebrales تعداد این مهره ها 12 عدد است که در جدار خلفی قفسه سینه قرار دارند.مهره های دوم تا هشتم سینه ای تیپیک و مهره های اول و چهار مهره آخر آتیپیک هستند. در هر گروه  نمونه و غیر نمونه مشخصات زیر مشترک است : 1 ـ  داشتن رویه مفصلی به روی سطوح طرفی تنه مهره 2 ـ  سوراخ مهره ای کوچک و مدور 3 ـ  جسم مهره ای قلبی شکل مشخصات مهره نمونه : علاوه بر دو مشخصه فوق ، الف ـ  بر روی سطوح طرفی جسم مهره دو نیمه رویه مفصلی وجود دارد ، نیم رویه مفصلی فوقانی با سردنده هم شماره مفصل شده و نیم رویه مفصلی تحتانی کوچکتر بوده و با سردنده تحتانی مفصل می شود. ب ـ  بر روی سطح قدامی زوائد عرضی رویه مفصلی برای مفصل شدن با تکمه دنده هم شماره وجود دارد. ج ـ  زوائد خاری طویل بوده به سمت پایین عقب برجسته شده اند. د ـ  لامیناها هم دیگر را می پوشانند. مشخصات مهره های غیر نمونه : اولین مهره سینه ای ، الف ـ  دارای یک رویه وفصلی کامل در بالا (برای مفصل شدن با سردنده اول) و یک رویه مفصلی ناقص (برای مفصل شدن با سردنده دوم) در سطح طرفی جسم مهره می باشد. ب ـ  وجود رویه مفصلی در سطح قدامی زائده عرضی برای مفصل شدن با تکمه دنده اول. نهمین مهره سینه ای ، الف ـ  مشخصات این مهره مانند مهره های تی پیک است.تنها اختلاف آن داشتن یک رویه مفصلی ناقص در بالای سطوح طرفی تنه جهت مفصل شدن با سردنده نهم می باشد. دهمین مهره سینه ای ، مشخصات این مهره مانند مهره های تی پیک است.تنها اختلاف آن داشتن یک رویه مفصلی کامل در سطوح طرفی تنه جهت مفصل شدن با سردنده دهم است. یازدهمین مهره سینه ای ، الف ـ  سطوح طرفی تنه فقط یک رویه مفصلی داشته که با سردنده یازدهم مفصل می گردد. ب ـ  زوائد عرضی آن کوتاه و بدون رویه مفصلی است. دوازدهمین مهره سینه ای ، الف ـ  بر روی سطح طرفی تنه فقط یک رویه مفصلی واقع شده که با سردنده دوازدهم مفصل می شود. ب ـ  زوائد عرضی آن کوتاه و بدون رویه مفصلی است. مهره های کمری Lumbar Vertebrales تعداد آنها پنج عدد است که جدار خلفی شکم را می سازند.تنه مهره ای بزرگ و کلیوی شکل است. سوراخ مهره ای سه گوش بوده و بزرگتر از مهره های سینه ای و کوچکتر از مهره های گردنی است.زائده خاری به شکل صفحه چهار گوش و عمودی است. مشخصات الف ـ  روی سطح خلفی ریشه هر زائده عرضی یک برجستگی به نام زائده فرعی (Accessary) وجود دارد. ب ـ  در کنار خلفی زوائد مفصلی فوقانی زائده پستانی (mamillary) وجود دارد. استخوان خاجی Sacrum استخوان تخت ، سه گوش نسبتا بزرگی است که از جوش خوردن پنج مهره ساکرال جنینی شکل می گیرد.این استخوان بخش خلفی فوقانی لگن را ساخته و با استخوان هیپ از طریق مفاصل ساکروایلیاک مفصل می گردد. ساکروم دارای یک قاعده (دربالا) ، یک رأس (در پایین) ،چهار سطح (قدامی یا لگنی ، خلفی ، راست و چپ) می باشد. قاعده Base ، از سطح فوقانی اولین مهره خاجی به وجود می آید که با پنجمین مهره کمری مفصل   می گردد لبه قدامی S1 برجسته تر است و دماغه (Promontorium) نامیده می شود. سوراخ مهره ای S1 سه گوش می باشد و انتهای فوقانی مجرای ساکرال را می سازد. رأس Apex ، با استخوان کوکسیکس مفصل می شود. سطح لگنی ، مقعر است و روی آن چهار خط عرضی که محل جوش خوردن مهره های ساکروم می باشد قابل تشخیص است. در این سطح چهار جفت سوراخ ساکرال قدامی قرار دارد که این سوراخها به کانال ساکرال مرتبط اند. سطح خلفی ، محدب ، خشن و نامنظم می باشد که حاوی پنج ستیغ طولی و چهار زوج سوراخ ساکرال خلفی است. ستیغ ساکرال میانی Median sacral crest ، در خط وسط قرار داشته و از جوش خوردن زوائد خاری مهره های ساکرال ساخته می شود و در حد تحتانی این ستیغ شکافی به نام شکاف خاجی (Hiatus sacral) وجود دارد که دهانه تحتانی مجرای ساکرال را می سازد. ستیغ های ساکرال بینابینی  intermediate sacral crest، در طرفین ستیغ ساکرال میانی واقع شده که از جوش خوردن زوائد مفصلی فوقانی وتحتانی به یکدیگر تشکیل می گردد. ستیغ های ساکرال خاجی lateral sacral crest ، در سمت خارج سوراخهای ساکرال خلفی به علت جوش خوردن زوائد عرضی ایجاد می گردد. سطح خارجی ، این سطح در بالا عریض و در پایین باریک است.در بخش فوقانی این سطح رویه مفصلی گوشی شکلی (Auricular surface) وجود دارد که با استخوان هیپ مفصل می شود.